Heel simpel. Een doos in een doos.

 Joyce Beneker is de trotse bewoner van de gerestaureerde molenaarswoning.

Joyce Beneker is de trotse bewoner van de gerestaureerde molenaarswoning.

De molenaarswoning bij de Schoterveense molen heeft na jaren leegstand sinds deze week met molenaarster Joyce Beneker weer een bewoner. Het monumentale woonhuis uit 1885 gaat na een ingrijpende renovatie nu ook door het leven als voorbeeldwoning voor gasvrij wonen. Met eigen ogen kan daar worden gezien hoe je ook oude en monumentale panden gasloos en energieneutraal kunt maken.




HAARLEM Het principe is eigenlijk heel eenvoudig, zegt Fred Moorman van het samenwerkingsverband Huizenaanpak. Het lijkt een heel lastige opgave om van een oud pand een energiezuinig, gasloos en comfortabel onderkomen te maken, maar dat is het volgens hem niet. ,,Je maakt een doos in een doos, zo simpel is het. Aan de binnenkant hebben we een thermische schil gemaakt, een binnendoos die zorgt voor hoogwaardige isolatie. Aan de buitenkant van het monument zie je daar niks van, die blijft in originele staat.’’

 De vlag kan in top, de wieken van de Schoterveense molen draaien.

De vlag kan in top, de wieken van de Schoterveense molen draaien.

De duurzame verbouwing van de molenaarswoning, die afgelopen vrijdag werd opgeleverd, is uitgevoerd onder regie van de Huizen-aanpak. Dit samenwerkingsverband van vakmensen heeft de opdracht om voor 2030 drieduizend bestaande woningen in Haarlem en wijde omgeving te verduurzamen. Woningeigenaren die hun huis willen verduurzamen kunnen daar terecht voor een advies op maat, niet alleen op technisch gebied maar ook als het om subsidies gaat. Daarmee levert de Hui-zenaanpak een bijdrage aan het ambitieuze streven van de gemeente Haarlem dat in 2040 alle woningen in de stad aardgasvrij moeten zijn.

 Fred Moorman bij de warmtepomp.

Fred Moorman bij de warmtepomp.

Warmtepomp

Terug naar de polder in Haarlem-Noord. Moorman laat graag zien welke ingrepen er hebben plaatsgevonden om de molenaarswoning energieneutraal te maken. Zoals de thermische schil dus die in de woning is aangebracht. Die bestaat uit een isolatielaag van zo’n vijftien centimeter dik aan de binnenkant van de steens en halfsteens muren. Ook aan de binnenzijde van het dak is tussen de oude, nog zichtbare balken zo’n isolatielaag bevestigd. Voor de ramen zijn voorzetramen met dubbel glas geplaatst.

Een warmtepomp in een van de ruimtes zorgt voor verwarming. Moorman: ,,Die werkt als een omgekeerde koelkast en haalt de warmte uit de lucht. De warmte wordt opgeslagen in een buffervat met water, dat wordt gebruikt voor de douche en de vloerverwarming die overal in huis is aangebracht. Ook bij vorst is het gegarandeerd warm in huis.’’ In het luchtdicht gemaakte huis zorgt een CO2-gestuurd mechanisch ventilatiesysteem - gekoppeld aan een warmteterugwin-installatie - voor een aangenaam leefklimaat, per vertrek instelbaar.

 Taart voor de molenaarster uit handen van de wethouders Jur Botter en Cora-Yfke Sikkema.

Taart voor de molenaarster uit handen van de wethouders Jur Botter en Cora-Yfke Sikkema.

De molenaarswoning is niet geheel energiezelfstandig. Vanwege de monumentenstatus mochten er geen zonnepanelen op het dak. De woning maakt daarom gebruik van zonnestroom die door de panelen op het dak van het Nova College aan het Badmintonpad wordt opgewekt. Daarvoor is ondergronds een koppeling tussen school en woning tot stand gebracht.

 DRZM Monteur Serge Jongejans demonstreert het systeem van mechanische ventilatie.

DRZM Monteur Serge Jongejans demonstreert het systeem van mechanische ventilatie.

De wipmolen met scheprad uit de periode 1625-1635 levert geen bijdrage aan het energieneutrale karakter van de woning. Sinds 1922 staat de molen eigenlijk stil, alleen op zondag komen de wieken nog in beweging. De polder wordt bemalen door een elektrisch gemaal even verderop. Mocht dat haperen dan kan de molen nog inspringen. ,,Door alle hoge bomen en bebouwing in de buurt vangt de molen ook veel minder wind dan vroeger’’, zegt molenaarster Joyce Beneker. ,,De molen is niet 24/7 beschikbaar voor energieopwekking, vandaag is het bijvoorbeeld windstil. Het aantal omwentelingen dat je kunt gebruiken voor energieopwekking is te gering. Je hebt een bepaalde snelheid van de wieken nodig. Wil je dat ondervangen dan zou je heel dure voorzieningen moeten treffen. Maar als er voldoende wind is, draait de molen en zetten we het elektrisch gemaal uit. We willen deze polder zo duurzaam mogelijk bemalen.’’

Om verschillende redenen is Beneker, die als vrijwilliger van de Stichting Molens Zuid-Kennemerland ook molen De Eenhoorn draaiende houdt, uitermate in haar nopjes met de nieuwe woonstek. Ze bewoonde een huurappartement met alleen een balkon aan de drukke Prins Bernhardlaan. Nu krijgt ze uitzicht over een prachtig stukje landelijk Haarlem. ,,Een fantastische plek’’, zegt ze. En ze woont nu naast haar werk, ook al doet ze dit vrijwillig en werkt ze vier dagen in de week als farmaceutisch consulent bij een apotheek in Hoofddorp. Op haar verzoek is bij de verbouwing de keuken verplaatst naar de andere kant van het huis. Daardoor heeft ze zowel vanuit de huiskamer als de keuken zicht op de molen. Het keukeninterieur is overigens gemaakt van hout dat ze heeft gezaagd in De Eenhoorn. ,,Vanuit deze woning kan ik veel beter voor de molen zorgen en er lekker veel mee bezig zijn. Ik ben al vanaf mijn jeugd gek op molens. Het is een droom die uitkomt om naast een molen te wonen. Zo’n mooi gerestaureerd huis erbij is echt een cadeautje.’’ Bij de oplevering kreeg ze een dikke map cadeau met instructies hoe alle technische hoogstandjes in haar nieuwe huis te gebruiken.

 De idyllisch gelegen Schoterveense molen. PR foto

De idyllisch gelegen Schoterveense molen.
PR foto

Voorbeeldwoning

De molenaarswoning is eigendom van de gemeente. Volgens wethouder Jur Botter (D66, vastgoed) wil de gemeente met de restauratie het goede voorbeeld geven in het gasvrij maken van Haarlem. Alle gemeentelijke panden moeten wat Botter betreft verduurzaamd worden. Haarlemmers die hun huis ook duurzaam willen verbouwen, kunnen op afspraak in deze voorbeeldwoning terecht.



Henk Geist, vrijdag 12 oktober 2018
Haarlems Dagblad

FOTO’S UNITED PHOTOS/PAUL VREEKER